Η Apple το παράκανε στο παιχνίδι των φόρων

40

Θες η πολυεθνική σου να θεωρείται ένας καλός εταιρικός πολίτης. Αλλά μπορεί επίσης να αισθάνεσαι την υποχρέωση απέναντι στους μετόχους της εταιρείας σου να φροντίσεις ώστε να μην πληρώσει ούτε ένα σεντ παραπάνω σε φόρους από αυτό που της ζητάνε.

Ποια είναι, λοιπόν, η διαχωριστική γραμμή πέραν της οποίας η υπεύθυνη φορολογική διαχείριση μετατρέπεται σε ανευθυνότητα του πολίτη; Προς το παρόν η γραμμή φαίνεται να βρίσκεται κάπου ανάμεσα σε αυτό…

Η Apple έχει δομήσει τη δραστηριότητα πωλήσεων στην Ευρώπη με τέτοιο τρόπο που οι πελάτες εμφανίζονταν να αποκτούν τα προϊόντα από την ιρλανδική θυγατρική Apple Sales International αντί για τα καταστήματα που πωλούσαν πράγματι τα προϊόντα στους πελάτες. Με αυτόν τον τρόπο η Apple ενέγραφε το σύνολο των εσόδων και των κερδών που προέρχονταν από τις πωλήσεις αυτές, απευθείας στην Ιρλανδία.

…και σε αυτό….

Βάσει της συμφωνηθείσας μεθόδου, τα περισσότερα κέρδη μετατοπίζοντας εσωτερικά μακριά από την Ιρλανδία, σε μια “έδρα” εντός της Apple Sales International. Αυτή η “έδρα” δεν βρισκόταν σε καμία χώρα και δεν είχε υπαλλήλους ή ιδιόκτητες εγκαταστάσεις. Οι δραστηριότητές της περιορίζονταν σε περιστασιακές συνεδριάσεις του διοικητικού συμβουλίου. Μόνο ένα μικρό μέρος των κερδών της Apple Sales International καταλογιζόταν στην ιρλανδική μονάδα και υπόκειντο στην ιρλανδική φορολογία. Η εναπομείνασα, συντριπτική πλειοψηφία των κερδών, καταλογίζονταν στην “έδρα”, όπου παρέμεναν αφορολόγητα.

Τα αποσπάσματα αυτά προέρχονται από την ανακοίνωση που εξέδωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την Τρίτη με την οποία διέταζε την Apple να καταβάλει 13 δισ. ευρώ σε αναδρομικούς φόρους συν τους τόκους.

Σίγουρα η απόφαση θα συνεχίσει να αποτελεί για ένα διάστημα αντικείμενο διαμάχης. Οι αξιωματούχοι των ΗΠΑ έχουν ήδη διαμαρτυρηθεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση βάζει άδικα στο στόχαστρο αμερικανικές επιχειρήσεις στο πλαίσιο της προσπάθειας καταστολής της φοροδιαφυγής. Αλλά φαίνεται να είναι αρκετά ξεκάθαρο ότι τα τεχνάσματα που χρησιμοποιούν οι αμερικανικοί τεχνολογικοί κολοσσοί για να μεταφέρουν το εισόδημα που παράγουν στην Ευρώπη, όχι απλώς σε καθεστώτα χαμηλής φορολογίας αλλά σε καθεστώτα ανύπαρκτης φορολογίας είναι παρατραβηγμένα.

Ως ενιαία αγορά με πολλά διαφορετικά φορολογικά συστήματα, η Ευρώπη έχει ήδη δώσει πολλές ευκαιρίες στις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε πολλές χώρες να μειώσουν τους φόρους τους. Η πρώτη ρύθμιση που περιγράφεται παραπάνω μετατόπιζε τα έσοδα της Apple από τις αγορές σχετικά υψηλής φορολογίας όπως η Γαλλία (φορολογικός συντελεστής 33,3% για τις επιχειρήσεις) και η Γερμανία (επίσημος συντελεστής 15% με πρόσθετες προσαυξήσεις και δημοτικούς φόρους που οδηγούν το πραγματικό επιτόκιο κάπου μεταξύ 30-33%) στην Ιρλανδία της χαμηλής φορολόγησης (12,5%).

Αλλά αυτό δεν ήταν αρκετό για την Apple και άλλες πολυεθνικές των ΗΠΑ. Η Google ευθαρσώς χρησιμοποίησε μια πρακτική που λέγεται “Double Irish” σε συνδυασμό με ένα “Dutch Sandwich” για να μειώσει το φόρο που καταβάλλει στο εξωτερικό στο 2,4%. Τα Starbucks απέφευγαν για πολλά χρόνια τον εταιρικό φόρο εισοδήματος του Ηνωμένου Βασιλείου με την καταβολή δικαιωμάτων εκμετάλλευσης σε μια ολλανδική θυγατρική τους, με την αγορά κόκκων καφέ στην Ελβετία και με άλλες τακτικές. Αυτό το “απάτριδες εισόδημα”, υποστήριξε σε ένα άρθρο του το 2011 ο καθηγητής νομικής στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας, Edward D. Kleinbard, αρχίζει να γίνεται μια “διάχυτη παρουσία” που “αλλάζει τα πάντα” στους εταιρικούς φόρους.

Από τότε, ο Οργανισμός για την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη (ο σύλλογος των πλούσιων χωρών του κόσμου) έχει ξεκινήσει ένα έργο (Base Erosion and Profit Shifting) με στόχο να περιορίσει τις πρακτικές φορολογικού σχεδιασμού που ακολουθούν οι πολυεθνικές. Αλλά και η ΕΕ και τα επιμέρους ευρωπαϊκά κράτη έχουν χρησιμοποιήσει διάφορες τακτικές για να αναγκάσουν τις εταιρείες να πληρώνουν.

Ένα μεγάλο εμπόδιο για την είσπραξη των αναδρομικών φόρων είναι ότι η φοροδιαφυγή του παρελθόντος επιτρεπόταν εν γένει από το γράμμα των διαφόρων νόμων των ευρωπαϊκών χωρών. Αντίστοιχα, στην περίπτωση της Apple, η κατηγορία της ΕΕ είναι ότι η Ιρλανδία παρείχε μια ευνοϊκή συμφωνία που δεν πρόσφερε σε άλλες εταιρείες. Είναι μια υποτιθέμενη παραβίαση των κανόνων ανταγωνισμού της ΕΕ, όχι μια αυστηρά φορολογική υπόθεση.

Παρόλα αυτά, νομίζω ότι προκύπτει ένα μάθημα από όλο αυτό για τα εταιρικά στελέχη που αποφασίζουν την έκταση της φοροαποφυγής. Όταν οι εταιρικές δομές που επινοείς για να διασχίσεις τη γραμμή από τη λιτότητα στον απόλυτο παραλογισμό -γιατί σίγουρα μια “έδρα” που δεν διαθέτει προσωπικό και εγκαταστάσεις είναι αρκετά παράλογη-, τότε ψάχνεις για προβλήματα. Ή, για να το θέσω αλλιώς, όταν ο φορολογικός σχεδιασμός μετατρέπει την εταιρεία σου σε πολίτη ανύπαρκτης χώρας, τότε δεν είσαι ένας καλός εταιρικός πολίτης.

Πηγή: Bloomberg View, capital.gr